Welke woorden helpen het mbo verder?

Door René Ravestein dinsdag, 04 januari 2011

Het mbo kruipt uit het publicitaire dal, zo lijkt het. De sector gaat het gesprek aan met criticasters met reële klachten. Recent onderzoek laat zien dat het mbo op meerdere onderdelen prima scoort. Toch is de beeldvorming daarmee nog niet definitief gekanteld. Het beeld wordt niet alleen bepaald door feiten, maar ook door waarden en emoties. Prikkelende verhalen en nieuwe woorden kunnen het mbo daarom echt verder helpen.

Het mbo en de media: ze hebben een moeizame relatie. Of het nu gaat om Buitenhof, Zembla, radio of dagbladen: te vaak duiken dezelfde stereotype beelden op. Probleemjongeren, schooluitval en ondermaatse opleidingen. Mismanagement, ontevreden deelnemers en multiculturele problematiek. Wellicht geen beeld dat recht doet aan de variëteit binnen het mbo. Wel een zeer krachtig beeld waar journalisten een grote rol in spelen. Toch ligt de sleutel allereerst bij het mbo zelf. Wat kunnen bestuurders, docenten en communicatieprofessionals in het mbo zelf doen om het beeld te laten kantelen?

Goed nieuws, harde feiten
De beeldvorming over het mbo is hardnekkig, maar berust vaak niet op feiten. Het beeld kan deels worden doorbroken aan de hand van harde feiten. Want er is ontegenzeggelijk veel goed nieuws. 99% van de mbo-opleidingen is wél in orde. De meeste mbo-leerlingen volgen met plezier hun opleiding, leren een vak en stromen succesvol door naar arbeidsmarkt of hbo. Ambachtelijke opleidingen bieden goede carrièreperspectieven: een vakman of vakvrouw is ´levenslang´ verzekerd van werk. Het beeld kleurt dan opeens heel anders.

Nieuwe frames
Het mbo staat voor de uitdaging om dit soort positieve gegevens beter voor het voetlicht te brengen. Toch is dat niet genoeg. Bij beeldvorming gaat het maar voor een beperkt deel om feiten en argumenten. Het beeld wordt vooral bepaald door waarden en emoties. Het is daarom zaak om ook het hart te raken. Met nieuwe woorden, nieuwe verhalen, nieuwe frames. De kansen zijn er, want het mbo beschikt over een grote intrinsieke kwaliteit die nog weinig benut wordt in de communicatie. Hoe zou onze maatschappij eruit zien zonder de mensen die mbo gedaan hebben? Geen brood bij de bakker, geen vlees bij de slager, geen verkoopster bij de V&D! Bijna veertig procent van de Nederlandse beroepsbevolking heeft een mbo-opleiding. Het mbo is feitelijk de backbone van de Nederlandse economie. De ROC´s zijn zo bezien het best bewaarde geheim van Nederland.

Verhalen die tot de verbeelding spreken
Het mbo moet daarom verhalen vertellen over mensen met moeilijke thuisomstandigheden die de eindstreep van het mbo wel degelijk halen. Verhalen over mensen die met plezier onderwijs volgen en soepel doorstromen naar het hbo. Verhalen over vakmanschap. Verhalen over mooie ambachtelijke carrières. Verhalen over regio´s en bedrijven die floreren dankzij de nauwe samenwerking met het beroepsonderwijs. Verhalen die inspireren en die doorverteld worden.

Woorden die tot de verbeelding spreken
Hetzelfde geldt voor woorden. Woorden zijn in ons brein gekoppeld aan een denkraam, met bijbehorende waarden en emoties. Een uitgekiende woordkeus kan het mbo daarom ook verder helpen. Het mbo zou begrippen moeten gebruiken die de eigen sector meer recht doen en die de sector sterker maken. Denk aan begrippen die bij deelnemers en ouders appelleren aan herkenbare waarden als vakmanschap en ondernemerschap. Echt iets kunnen maken. Echt iets maken. Eerlijk je geld verdienen. Denk aan prachtwoorden als handigheid en behendigheid - woorden die het onderscheidende talent van mensen laten zien, woorden die trots maken.

Van zwakte naar kracht
Het imago van het mbo is mede het gevolg van de kwetsbare doelgroepen en maatschappelijke problemen die van nature tot het werkveld van het mbo behoren. Tot nog toe heeft dit gegeven vooral als achilleshiel gefungeerd. Wat als we dit omdraaien en van deze ogenschijnlijke zwakte een kracht maken? Door verhalen te vertellen, maar ook door gebruik te maken van intieme, persoonlijke, ambitieuze woorden. Woorden die u en ik koppelen aan vakmanschap, ondernemerschap, doorzettingsvermogen en werklust. Woorden die deelnemers, docenten, bedrijven en ouders krachtig en trots maken.

Heeft u vergeten verhalen die duidelijk maken wat het mbo zo mooi maakt? Kent u woorden die we zouden moeten gebruiken om de kracht van het mbo te vergroten? Of woorden die we juist nooit meer moeten gebruiken? Reageer dan op deze blog. Wij zijn benieuwd!