Jaarverslagen. Het eerste waar je dan aan denkt zijn saaie boekwerkjes met feitelijke opsommingen. Niets is minder waar. Nou ja, natuurlijk bestaan die exemplaren ook. Maar inmiddels zijn het soms ware kunstwerken. Fotoboeken. Of prachtige interactieve digitale magazines. Een waar genot om te lezen. En te maken!

Het is weer de tijd van het jaar: veel mensen zitten te zwoegen op jaarcijfers van 2010 en de begrotingen voor 2011. Ik ook. Met een half oog kijk ik naar mijn werkzaamheden aan het begin van 2011: jaarverslagen. En die gedachte stemt mij bijzonder vrolijk.

Objectieve blik

Het schrijven van een jaarverslag is namelijk enorm bevredigend. Je krijgt ongelooflijk veel informatie die je volledig mag opzuigen. Het gaat om het betere gespit. Die brij aan informatie moet je dan superstrak opschrijven. Kort, bondig, begrijpelijk, aantrekkelijk. Grootste voordeel voor onze opdrachtgever: wij - de buitenstaanders - hebben een objectieve blik. En dat komt de kwaliteit van het jaarverslag alleen maar ten goede. Zie de prijs die het jaarverslag van Rijkswaterstaat won. Ravestein & Zwart schreef de teksten.

Digitaal of print

In welke vorm giet je dat jaarverslag? Het gedrukte jaarverslag blijft mooi. Je kunt aan het papier snuffelen, lekker bladeren. Liggend op de bank. Hoewel, dat laatste kan natuurlijk ook met je smartphone, laptop of iPad. En dan heeft een digitaal magazine (zoals dat van Oxfam Novib) natuurlijk ontzettend veel mogelijkheden: filmpjes, polls, interessante links. Je kunt er alles instoppen. Het is spannend en aantrekkelijk. Dynamisch en hip. Welke vorm je kiest hangt af van vele factoren. Onder meer van het doel en de doelgroep. Maar ook van het budget.

Nog hipper: jaarverslag op Facebook

Helemaal nieuw is het posten van het jaarverslag op Facebook. Plan Nederland deed dit. In stappen. Iedereen kan reageren. Je vindt op de pagina van Plan Nederland blogs, grafieken, foto´s en filmpjes. De organisatie laat zo zien dat ze echt transparant is en - letterlijk - de dialoog start over ontwikkelingssamenwerking. Natuurlijk is dit niet voor iedere organisatie weggelegd. Je moet je doelgroep opzoeken. En als die sociale media schuwt, is print misschien een betere optie.

Kernwaarden in vorm en stijl

En ook in print zijn er legio mogelijkheden. Wat betreft uitvoering, maar ook in aanpak & werkwijze. De PO-Raad wilde in 2010 iets heel anders en schakelde R&Z in voor een nieuw concept. We zetten de leerlingen letterlijk centraal in een korte film en maakten een aantrekkelijke, geprinte publieksversie naast het uitgebreide online verslag. Cito koos voor een hele andere insteek. Het werd geen klassiek jaarverslag, maar een overzicht van de belangrijkste projecten. Ook voor Cito ontwikkelde R&Z het concept. De kernwaarden van Cito - objectiviteit en betrouwbaarheid - voerden we door in de stijl en vorm van de tekst. Dat wil zeggen: we beperkten ons tot feitelijkheden.

Hoe dan ook...het jaarverslag had jarenlang het predicaat duf. Daarin komt langzaam verandering. Terecht. Het is een geweldige manier om echt iets van je organisatie te laten zien. Waar je ook voor kiest: het is belangrijk dat het jaarverslag bij jouw organisatie past.


margot1Margot Schmitz is teamhoofd, adviseur en tekstschrijver. Ze leidt een team van zeven professionals en geeft opdrachtgevers redactioneel en inhoudelijk tekstueel advies. De ambachtelijke kant van het werk – tekstproductie en redactie – vormt hierop een prettige en noodzakelijke afwisseling. Bezit grote materiekennis en kan complexe onderwerpen in heldere taal weergeven. Margot geeft op onbevangen wijze leiding aan haar collega’s.